Datblygu’r Gweithlu

Sgiliau a Chymwyseddau

Gellir diffinio’r gweithlu iechyd y cyhoedd yn nhermau’r canlynol:

• Y gweithlu ehangach - Mae’r grŵp hwn yn cynnwys y rheiny â rôl yn gwella iechyd, diogelu iechyd a lleihau anghydraddoldebau ond na fyddai o reidrwydd yn ystyried eu hunain yn rhan o’r gweithlu iechyd y cyhoedd/iechyd a lles.
• Ymarferwyr - Mae pobl sy’n gweithio yn y grŵp hwn yn treulio rhan helaeth o’u hamser yn ymarfer iechyd y cyhoedd. Maent yn gweithio’n gynyddol mewn timau amlddisgyblaethol ac yn cynnwys pobl sy’n gweithio gyda grwpiau a chymunedau yn ogystal â gydag unigolion. Mae ganddynt wybodaeth a sgiliau trylwyr yn eu meysydd ymarfer penodol.
• Arbenigwyr iechyd y cyhoedd - Mae’r grŵp hwn yn cynnwys ymgynghorwyr ac arbenigwyr sy’n gweithio ar lefel strategol neu uwch reoli neu ar lefel arbenigedd gwyddonol uwch fel ystadegau iechyd y cyhoedd. Ar y lefel hon, mae gallu i reoli newid, arwain rhaglenni iechyd y cyhoedd a gweithio ar draws ffiniau sefydliadol yn hanfodol yn yr un modd â sgiliau technegol mewn epidemioleg, hybu iechyd a gwerthuso gofal iechyd.

Cynllun Datblygu’r Gweithlu

Comisiynwyd Ymgynghoriaeth Wavehill yn Ebrill 2009 i gynorthwyo’r Cyngor Sgiliau Sector ar gyfer Sgiliau Iechyd a Skills Active, trwy Ganolfan iechyd Cymru, i ddyfeisio Cynllun Datblygu’r Gweithlu.

Ceisiodd yr ymchwil ddiffinio’r galwedigaethau sy’n gysylltiedig â gweithredu’r tair strategaeth. Mae’n cydnabod bod y gweithlu sy’n gysylltiedig â chyflwyno’r tair strategaeth yma yn llwyddiannus yn fawr iawn ac nid yw’n gyfyngedig i’r rheiny sy’n uniongyrchol gysylltiedig â chwaraeon, gweithgaredd corfforol a maeth. Mae hyn yn cynnwys gofal plant, arlwyo a lletygarwch, datblygu cymunedol, addysg, y sector amgylcheddol, amaethyddol a physgodfeydd, hamdden a dysgu egnïol, cynhyrchu, prosesu a manwerthu bwyd, gofal cymdeithasol a gwaith ieuenctid.

Nodir meysydd i’w datblygu yn seiliedig ar ymchwil desg, cyfweliadau â rhanddeiliaid allweddol, grwpiau ffocws gydag ymarferwyr ac arolwg ar y we o ymarferwyr. Mae’r rhain yn cynnwys

• Nid oes llawer o ddata dibynadwy Gwybodaeth am y Farchnad Lafur ar gyfer y sector maeth
• Y maes mwyaf arwyddocaol o brinder sgiliau oedd ‘ymgysylltu grwpiau sy’n anodd i’w cyrraedd’
• Mae angen gwella gwybodaeth am faeth ymysg proffesiynolion ymarfer corff a gwybodaeth am weithgaredd corfforol ymysg proffesiynolion maeth
• Nid oes llawer o ymwybyddiaeth o strategaeth ymysg gweithwyr rheng flaen
• Mae bylchau o hyd o ran deall rolau gwirfoddolwyr
• Mae angen newid y model darparu gwasanaeth i un sy’n seiliedig ar anghenion
• Mae angen datblygu sgiliau ymhellach ym maes ymdrin â chwsmeriaid, cadw cwsmeriaid a chyfathrebu â hwy.

Ceir pedwar argymhelliad strategol yn cynnwys sefydlu Grŵp Strategaeth Datblygu’r Gweithlu i ddwyn yr argymhellion ymlaen.

Lawrlwytho Crynodeb Gweithredol Byr Cynllun Datblygu’r Gweithlu (Saesneg yn unig).
Lawrlwytho  Adroddiad Terfynol Cynllun Datblygu’r Gweithlu.

Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol

Mae Sgiliau Iechyd (SfH), y Cyngor Sgiliau Sector (SSC) ar gyfer Sector Iechyd y DU, yn datblygu ystod o Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol gan gynnwys safonau ar gyfer Iechyd y Cyhoedd a safonau ar gyfer Iechyd Meddwl. Dyma ddisgrifiad o’r safonau hyn:

Cymwyseddau i ddisgrifio’r hyn y mae angen i unigolion ei wneud, yr hyn y mae angen iddynt wybod a pha sgiliau sydd eu hangen arnynt i gyflawni gweithgaredd. Gallant gael eu defnyddio gan bawb - gan bob proffesiwn iechyd, a phob lefel o staff, p’un ai yn y sector annibynnol neu’r sector gwirfoddol yn y GIG. 

Fframwaith Sgiliau a Gyrfa Iechyd y Cyhoedd

Mae Fframwaith Sgiliau a Gyrfa Iechyd y Cyhoedd a ddatblygwyd gan SfH ac Uned Adnoddau Iechyd y Cyhoedd (PHRU) yn disgrifio’r cymwyseddau a’r wybodaeth sydd eu hangen ar bob grŵp, maes a lefel gweithlu iechyd y cyhoedd. Cafodd ei ddatblygu mewn ymateb i’r angen cryf a fynegwyd am ddull i hwyluso cydweithrediad a chydlyniad ar draws y gweithlu amrywiol hwn i sicrhau’r cyfraniad cyfunol mwyaf posibl. Nod Fframwaith Sgiliau a Gyrfa Iechyd y Cyhoedd yw sicrhau manwl gywirdeb a chysondeb o ran sgiliau, cymhwysedd a gwybodaeth ar bob lefel, beth bynnag fo cefndir proffesiynol unigolion, a thrwy alluogi’r broses o gamu ymlaen mewn gyrfa iechyd y cyhoedd mewn modd hyblyg.

I gael rhagor o wybodaeth ewch i www.phru.nhs.uk/Pages/PHD/public_health_career_framework.htm. 

Cofrestr Iechyd y Cyhoedd y DU: Datblygu Rheoleiddio Ymarferwyr Iechyd y Cyhoedd

Mae Cofrestr Iechyd y Cyhoedd y DU (UKPHR) yn cefnogi diogelu’r cyhoedd trwy reoleiddio arbenigwyr iechyd y cyhoedd yn unig a sicrhau bod safonau uchel yn cael eu cynnal. Er mwyn cofrestru ar Gofrestr Iechyd y Cyhoedd y DU, mae’n rhaid llenwi portffolio tystiolaeth wedi ei fapio yn erbyn cymwyseddau iechyd y cyhoedd trwy’r rhaglen hon. Mae’r rhaglen hon yn agored i bob ymarferydd yng Nghymru sy’n dymuno dangos cymhwysedd yn eu maes gwaith.

Trwy’r rhaglen hon, bydd ymarferwyr yn gallu cael cymorth helaeth i ddatblygu portffolios tystiolaeth yn erbyn Safonau Cofrestru Ymarferwyr Iechyd y Cyhoedd Cofrestr Iechyd y Cyhoedd y DU (UKPHR). Bydd yr ymgeiswyr llwyddiannus yn cael cymorth helaeth trwy gyfleoedd DPP a mentora yn cynnwys hunanasesu, crynhoi tystiolaeth a dangos cymhwysedd.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Claire Barley, Pennaeth Datblygu Proffesiynol a Sefydliadol, Iechyd Cyhoeddus Cymru ar 029 2082 7641 neu Claire.Barley@wales.nhs.uk. 

Rhaglen o Ddigwyddiadau Datblygiad Proffesiynol Parhaus

Mae Tîm Datblygu Proffesiynol a Sefydliadol Iechyd Cyhoeddus Cymru yn trefnu rhaglen o ddigwyddiadau Datblygiad Proffesiynol Parhaus (DPP). Am fwy o wybodaeth ewch i wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru .

Model Cymhwysedd y Gweithlu mewn Maeth

Ar 23 Chwefror 2012, lansiodd y Gymdeithas Faeth Fodel Cymhwysedd y Gweithlu mewn Maeth, sydd newydd gael ei ddatblygu, yn y Gymdeithas Frenhinol yn Llundain. Mae’r model yn ganlyniad Prosiect tair blynedd, ‘Gwella Gallu, Hyder a Chymhwysedd mewn Maeth ar draws y Gweithlu’, a ariennir gan yr Adran Iechyd.

Ym maes maeth, ar wahân i Faethegwyr Cofrestredig (sydd â chymwysterau ac yn gymwys mewn gwyddor maeth ac ymarfer maeth ar lefel broffesiynol ac wedi eu cofrestru gyda’r AfN UKVRN) a Deietegwyr Cofrestredig, (sydd wedi eu cofrestru gyda’r HPC ac yn gweithio mewn lleoliad clinigol ar lefel broffesiynol), nid oes unrhyw gynlluniau sydd yn ceisio gwella a dilysu cymhwysedd y gweithlu maeth rheng flaen ar Lefelau 3 a 4 y Fframwaith Sgiliau a Gyrfa Iechyd y Cyhoedd (PHSCF). Nid oes chwaith unrhyw ddull ar gyfer sicrhau bod y cyngor am faeth a roddir i’r cyhoedd gan Weithwyr Iechyd Proffesiynol ar Lefel 5+ yn gywir ac yn gyson.
Mae Model Cymhwysedd y Gweithlu yn cynnwys 10 cymhwysedd a Chôd Ymarfer, a ddatblygwyd ac a brofwyd gyda’r gweithlu targed.

Diben y Prosiect tair blynedd hwn, ‘Gwella Gallu, Hyder a Chymhwysedd mewn Maeth ar draws y Gweithlu,’ yw gwneud cyfraniad arwyddocaol tuag at leihau anghydraddoldebau iechyd yn ymwneud â maeth mewn ardaloedd difreintiedig, trwy sefydlu fframwaith sicrhau ansawdd i wella sgiliau a chymhwysedd gweithwyr rheng flaen wrth roi cyngor am faeth i’r cyhoedd.

Mae Model Cymhwysedd y Gweithlu mewn Maeth yn gosod llinell sylfaen o ran gwybodaeth am faeth ar gyfer gweithwyr rheng flaen a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n rhyngweithio â’r cyhoedd yn ddyddiol. Mae’r Prosiect yn rhychwantu Lloegr i gyd, er bod y datblygiadau yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon yn cynnig potensial i rannu dysgu. Am fwy o wybodaeth, ewch i wefan y Gymdeithas Faeth.